Phiếu Phổ Thông vs. Phiếu Đại Cử Tri

Sau kết quả Cuộc Bầu Cử 2016 kỳ này, có nhiều người thắc mắc vì sao số phiếu phổ thông (Popular Vote) của UCV Hillary Clinton (tính cho đến giờ phút này là 61,039,676 phiếu) nhiều hơn số phiếu phổ thông của UCV Donald Trump (tính cho đến giờ phút này là 60,371,193 phiếu) mà UCV Trump lại đắc cử vì phiếu Đại Cử Tri? Vậy để xem thử phiếu phổ thông là gì, có ảnh hưởng ra sao và phiếu Cử Tri Đoàn có ảnh hưởng đến kết quả bầu cử cho chức vụ Tổng Thống Hoa Kỳ như thế nào nhé.

Phiếu phổ thông là lá phiếu của các cử tri Hoa Kỳ, hay còn gọi là popular votes. Trong mỗi đợt bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ, các cử tri Hoa Kỳ thực hiện quyền bầu cử của mình bằng cách đầu phiếu cho ứng cử viên Tổng Thống nào mà họ muốn. Sau khi thực hiện quyền bầu cử, những lá phiếu phổ thông từ các cử tri được kiểm và tổng kết cho từng tiểu bang. Khi có kết quả đầy đủ, từng tiểu bang sẽ xác định được bao nhiêu phiếu phổ thông đã được bầu cho ứng cử viên nào, cũng đồng nghĩa với việc bầu cho đảng nào, Cộng Hoà, Dân Chủ hay Độc Lập, v.v… Trong toàn quốc Hoa Kỳ, có 48 tiểu bang theo hệ thống “winner-takes-all”, có nghĩa là số phiếu phổ thông cho ứng cử viên Tổng Thống nào cao hơn thì tiểu bang đó sẽ dùng hết số phiếu Đại Cử Tri (Electoral Votes) cho ứng cử viên đó. Riêng hai tiểu bang Nebraska và Main thì lại dùng hệ thống “congressional district method” chia phiếu Đại Cử Tri theo với tỉ lệ của phiếu phổ thông, để nếu ứng cử viên Tổng Thống nào được nhiều phiếu phổ thông hơn thì sẽ được nhiều phiếu Đại Cử Tri hơn (chứ không hoàn toàn lấy hết phiếu Đại Cử Tri của tiểu bang).

Bởi thế, nếu không có lá phiếu bầu cử của người dân (phiếu phổ thông) thì sẽ không có phiếu Đại Cử Tri. Cho nên, nếu như ai đó nói “kết quả bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ chỉ phụ thuộc vào phiếu Đại Cử Tri mà không liên quan gì đến Phiếu Phổ Thông” thì hoàn toàn không đúng như thế.

Giờ đây, câu hỏi kế tiếp của mọi người rằng: Tại sao Hoa Kỳ không dùng hệ thống Phiếu Phổ Thông (popular vote) để hễ UCV Tổng Thống nào thắng nhiều phiếu phổ thông hơn thì đắc cử theo kiểu đa số thắng thiểu số? Xin thưa rằng:

Từ khi lập quốc, những vị công thần khai quốc Hoa Kỳ cũng đã từng nghĩ đến việc dùng lá phiếu phổ thông. Thế nhưng, do Hoa Kỳ có nhiều tiểu bang cùng với diện tích, dân số, dân trí, và kinh tế giữa các tiểu bang lại không đồng đều. Nếu như dùng hệ thống phiếu phổ thông để quyết định việc đắc cử của một UCV Tổng Thống Hoa Kỳ thì có thể gặp một số trở ngại. Giả sử như có một UCV Tổng Thống nào đó có quyền lực, đi đêm (lobby), kích động hay dụ dỗ các cử tri ở những tiểu bang đông dân nhất thì kết quả thắng quá dễ dàng, vậy rồi những tiểu bang nhỏ khác không có tiếng nói và không công bằng, dân chủ chút nào cả. Bởi vậy nên từ đó mới sanh ra việc phiếu Đại Cử Tri (Electoral Vote) để một phần nào đó cân bằng mọi lá phiếu từ thành thị đến nông thôn, từ người giàu đến người nghèo, từ tiểu bang nhỏ đến tiểu bang lớn, v.v…

Tuỳ thuộc vào dân số mà mỗi tiểu bang của Hoa Kỳ có một con số Đại Cử Tri nhất định trong Cử Tri Đoàn. Số phiếu Đại Cử Tri được phân phối dựa theo kết quả của thống kê dân số (mỗi 10 năm 1 lần). Việc phân phối Đại Cử Tri như hiện nay là dựa trên kết quả của thống kê dân số vào năm 2010. Thế nên, số Đại Cử Tri trong Cử Tri Đoàn hiện nay chỉ có hiệu lực cho 3 cuộc Tổng Tuyển Cử: 2012, 2016 và 2020 mà thôi. Tổng cộng trong Hoa Kỳ có 538 đại cử tri trong Cử Tri Đoàn. Con số 538 đại cử tri trong Cử Tri Đoàn bằng với tổng số của các Thượng Nghĩ Sĩ Liên Bang (100) và Dân Biểu Liên Bang (435) cộng thêm 3 đại cử tri đoàn của Washington D.C. Các tiểu bang có nhiều phiếu đại cử tri nhất là California: 55 phiếu; Texas: 38 phiếu; New York: 29 phiếu; Florida: 29 phiếu; Illinois: 20 phiếu và Pennsylvania: 20 phiếu. Bảy tiểu bang có ít dân số nhất là Alaska, Delaware, Montana, North Dakota, South Dakota, Vermont và Wyoming – mỗi tiểu bang này chỉ có 3 phiếu đại cử tri cho mỗi nơi. Sở dĩ Washington D.C. có 3 đại cử tri vì theo Tu Chính Hiến Pháp số 23 (Twenty-third Amendment) thì Washington D.C. tuy không là một tiểu bang nhưng có quyền có số đại cử tri bằng với số đại cử tri của tiểu bang ít dân số nhất. Tiểu bang ít dân số nhất hiện nay của Hoa Kỳ là Wyoming, có 3 đại cử tri, cho nên Washington D.C. cũng chỉ có thể có 3 đại cử tri mà thôi.

Vậy những Đại Cử Tri (Electors) kia là ai? Đó là những nhân vật cao cấp, hoạt động tích cực trong đảng phái chính trị của mình và được đảng phái đó chỉ định. Trong Điều II, mục 1 (Article II, section 1) của Hiến Pháp Hoa Kỳ quy định rằng các Thượng Nghị Sĩ (Senator) hoặc các Dân Biểu (Representative), hay những người đang nắm giữ chức vụ trong các Office of Trust hoặc Profit của Hoa Kỳ sẽ không được chỉ định làm Đại Cử Tri. Mỗi tiểu bang đều có Giấy Chứng Nhận (Certificates of Ascertainment) xác nhận tên của các Đại Cử Tri đã được chỉ định. Việc lựa chọn Đại Cử Tri của mỗi tiểu bang là một quá trình gồm hai phần. Đầu tiên, các đảng phái chính trị của mỗi tiểu bang lựa chọn những Đại Cử Tri có tiềm năng trước khi cuộc tổng tuyển cử bắt đầu. Việc lựa chọn Đại Cử Tri của mỗi đảng phái thường xảy ra tại các hội nghị của đảng tại từng tiểu bang (state party conventions) hoặc bằng cách bỏ phiếu của ủy ban trung ương đảng (party’s central committee). Việc lựa chọn của mỗi đảng phái này cũng thay đổi theo từng tiểu bang. Phần thứ nhì của việc lựa chọn các Đại Cử Tri xảy ra ngay trong Ngày Tổng Tuyển Cử. Khi các cử tri của mỗi tiểu bang đầu phiếu của UCV Tổng Thổng thì đồng thời họ cũng đang đầu phiếu để chọn Đại Cử Tri trong tiểu bang của họ. Tên của các Đại Cử Tri (mà đảng phái đã lựa chọn sẵn) có thể có hoặc không có trong lá phiếu (tuỳ thuộc vào thể thức bầu cử và lá phiếu của từng tiểu bang). Mỗi Đại Cử Tri sẽ đại diện cho một phiếu Cử Tri Đoàn.



Trong đợt bầu cử năm nay, vào ngày 19 tháng 12 năm 2016, Cử Tri Đoàn sẽ họp lại ở từng tiểu bang của họ và sẽ chính thức bầu chọn cho Tổng Thống và Phó Tổng Thống dựa theo kết quả của số phiếu phổ thông trong từng tiểu bang. Để trở thành Tổng Thống, một ứng cử viên phải cần hội đủ tối thiểu là 270 phiếu trong Cử Tri Đoàn. Với cách bỏ phiếu như vậy, nên có thể một ứng cử viên có thể bước vào Toà Bạch Ốc mà không cần đạt được đa số phiếu phổ thông (popular vote) mà chỉ cần chiếm được đa số phiếu của Cử Tri Đoàn là đủ.

Thế nhưng, Hiến Pháp Hoa Kỳ (Constitutional) và luật pháp liên bang (Federal law) KHÔNG bắt buộc Cử Tri Đoàn bỏ phiếu thuận theo kết quả của phiếu phổ thông trong tiểu bang họ. Bởi vậy nên đã có 28 tiểu bang (Alabama, Alaska, California, Colorado, Connecticut, District of Columbia, Florida, Hawaii, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Mississippi, Montana, Nebraska, New Mexico, North Carolina, Ohio, Oklahoma, Oregon, South Carolina, Vermont, Washington, Wisconsin, Wyoming) có luật yêu cầu Đại Cử Tri cam kết phải bỏ phiếu thuận theo kết quả của phiếu phổ thông và còn có thể bị ràng buộc bởi những cam kết với các đảng phái chính trị của họ. Nếu như vi phạm luật định này, Đại Cử Tri có thể bị phạt tiền hoặc bị hủy kết quả bầu cử và bị thay thế bởi một Đại Cử Tri khác. Do đó, trong lịch sử Hoa Kỳ, việc “bầu ngược” (hay gọi nôm na là phản đảng) của các Đại Cử Tri rất hiếm bởi vì các Đại Cử Tri thường là những người giữ vị trí lãnh đạo trong đảng của họ và đa số giữ tuyệt đối trung thành với đảng của mình.

Trong lịch sử Hoa Kỳ, bà Clinton là người UCV nữ đầu tiên thắng số phiếu phổ thông nhưng lại không thắng số phiếu Cử Tri Đoàn. Và đây cũng là lần bầu cử thứ 5 trong lịch sử Hoa Kỳ mà một UCV Tổng Thống thắng số phiếu phổ thông nhưng lại không thể đắc cử Tổng Thống. Bốn lần trước là Andrew Jackson vào năm 1824 (thua John Quincy Adams); Samuel Tilden vào năm 1876 (thua Rutherford B. Hayes); Grover Cleveland vào năm 1888 (thua Benjamin Harrison); và lần gần đây nhất là năm 2000 giữa UCV Cộng Hoà George W. Bush và UCV Dân Chủ Al Gore. Vào năm 2000, UCV Al Gore cũng thắng số phiếu phổ thông nhưng lại thua Cựu Tổng Thống George W. Bush về số phiếu Đại Cử Tri. Qua kết quả cuộc bầu cử 2016 vừa rồi, ông Trump tuy thua số phiếu phổ thông nhưng đã thắng với số phiếu Đại Cử Tri. Nếu như đến ngày 19 tháng 12 sắp tới, giả sử như có một số Đại Cử Tri “phản đảng”, bầu ngược lại thì thế cờ sẽ lật ngược. Nhưng chuyện đó quá hiếm và khó có thể xảy ra.

Cuối năm nay, sau khi Cử Tri Đoàn đã bầu chọn Tổng Thống/Phó Tổng Thống xong, chậm nhất là ngày 28 tháng 12, kết quả phải được gửi về cho Chủ Tịch Thượng Viện. Sau đó, qua đầu năm mới, ngày 6 tháng 1 năm 2017, Quốc Hội sẽ họp lại để kiểm phiếu Đại Cử Tri va sau cùng mới chính thức tuyên bố ai là vị Tổng Thống của Hoa Kỳ trong nhiệm kỳ tới. Và ngày nhậm chức của vị Tân Tổng Thống thứ 45 của Hoa Kỳ là ngày 20 tháng 1, 2017.

Nguồn: U.S. Electoral College

Advertisements

Cảm ơn bạn đã ghé thăm. Nếu bạn có để lại ý kiến hoặc chia sẻ của bạn thì xin cho biết quý danh luôn nhé. Bởi với một người "ẩn danh" thì khó trò chuyện lắm! :) :)

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Ngược/Xuôi

  • 261,207 bạn ghé thăm (từ 15-5-2011)

Chủ Nhà

Nếu nhà này “sập” thì chạy qua bên này: http://daquydalatian.blogspot.com

Khách Quý

Follow Lại Gần Với Nhau on WordPress.com

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 143 other followers

Tuổi của Mèo Nhí

Lilypie Kids Birthday tickers

Tuổi Chuột Nhắt

Lilypie Kids Birthday tickers

Tuổi Cún

Lilypie Kids Birthday tickers
%d bloggers like this: